Đừng để nhầm lẫn giữa thuốc và thực phẩm chức năng ảnh hưởng đến sức khỏe

Dòng chữ quảng cáo “Sản phẩm này không phải là thuốc, không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh” là lời cảnh báo bắt buộc theo điểm b khoản 3 Điều 5 Nghị định 181/2013/NĐ-CP đối với các sản phẩm thực phẩm bảo vệ sức khỏe và thực phẩm chức năng. Việc phân biệt rõ ràng giữa thuốc điều trị và thực phẩm chức năng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, giúp người dân sử dụng đúng cách, nâng cao hiệu quả điều trị và tránh những hệ lụy nguy hiểm đối với sức khỏe.

1. Thuốc và thực phẩm chức năng có bản chất hoàn toàn khác nhau

- Thuốc là chế phẩm có chứa dược chất hoặc dược liệu dùng cho người nhằm mục đích phòng bệnh, chẩn đoán bệnh, chữa bệnh, điều trị bệnh, giảm nhẹ bệnh, điều chỉnh chức năng sinh lý cơ thể người bao gồm thuốc hóa dược, thuốc dược liệu, thuốc cổ truyền, vắc xin và sinh phẩm. (Theo Luật dược số 105/2016/QH13 ngày 06 tháng 4 năm 2016).

- Thực phẩm chức năng là thực phẩm dùng để hỗ trợ chức năng của cơ thể con người, tạo cho cơ thể tình trạng thoải mái, tăng sức đề kháng, giảm bớt nguy cơ mắc bệnh, bao gồm thực phẩm bổ sung, thực phẩm bảo vệ sức khoẻ, thực phẩm dinh dưỡng y học. (Theo khoản 23 điều 2 Luật số 55/2010/QH12, Luật An toàn thực phẩm ngày 17 tháng 6 năm 2010).

Sau đây là bảng so sánh những thông tin cơ bản và vắn tắt để các bạn đọc có thể nhận biết và hiểu rõ cũng như phân biệt được thuốc, thực phẩm chức năng:

2. Hậu quả khi nhầm lẫn giữa thuốc và thực phẩm chức năng:

- Làm chậm quá trình điều trị bệnh: Nhiều người nhầm lẫn cho rằng thực phẩm chức năng có thể thay thế thuố vì vậy đã tự ý bỏ dùng/ giảm liều thuốc mà lại dùng thực phẩm chức năng với suy nghĩ uống thuốc sẽ có tác dụng phụ còn thực phẩm chức năng thì an toàn. Điều này gây ra hậu quả bệnh nhân tăng nguy cơ xuất hiện biến chứng bệnh, kéo dài thời gian điều trị và kiểm soát bệnh kém hiệu quả.

- Bệnh tiến triển nặng hơn: Với nhiều trường hợp xấu việc dùng thực phẩm chức năng mà không tuân thủ phác đồ điều trị bệnh như đái tháo đường, tăng huyết áp, tim mạch, có thể khiến bệnh diễn biến nghiêm trọng, ảnh hưởng đến sức khỏe.

- Tăng nguy cơ tương tác với thuốc: một số thực phẩm chức năng có thành phần có thể gây tương tác với thuốc đang dùng gây ra những hậu quả không lường trước và tăng nguy cơ gặp các tác dụng phụ vì vậy khi đi khám bệnh, bệnh nhân cần báo cho bác sĩ những sản phẩm đang dùng để bác sĩ kê đơn thuốc hợp lý, nắm bắt được thực trạng sức khỏe bệnh nhân.

- Gây lãng phí thời gian, tiền bạc và sức khỏe: Trên thị trường hiện nay các sản phẩm thực phẩm bảo vệ sức khỏe được gắn mác hỗ trợ sức  khỏe và bị “thổi phồng giá trên trời” không còn hiếm gặp, việc dùng các sản phẩm không phù hợp với nhu cầu không chỉ khiến bạn tốn kém về mặt chi phí mà còn gây lãng phí thời gian.

- Bỏ lỡ "thời điểm vàng" trong điều trị: Việc trì hoãn khám chữa bệnh để dùng thực phẩm bảo vệ sức khỏe là thực trạng phổ biến, khiến người bệnh bỏ lỡ thời điểm điều trị hiệu quả nhất. Nhiều bệnh nếu được phát hiện và điều trị sớm sẽ có tiên lượng tốt hơn.

3. Lời khuyên dành cho mọi người

Chăm sóc sức khỏe là một hành trình lâu dài. Việc chủ động hiểu rõ sự khác biệt giữa thuốc và thực phẩm chức năng sẽ giúp bạn sử dụng đúng mục đích, lựa chọn sản phẩm phù hợp và tối ưu hóa hiệu quả, đồng thời hạn chế tối đa những rủi ro không đáng có.

Dù cả thuốc và thực phẩm chức năng đều đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe, nhưng sự nhầm lẫn giữa hai nhóm sản phẩm này có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng vượt tầm kiểm soát. Do đó, khi có vấn đề về sức khỏe, bạn nên đến cơ sở y tế để được bác sĩ thăm khám, chẩn đoán và đưa ra phác đồ điều trị phù hợp. Tuyệt đối không tự ý mua thuốc hay thay thế thuốc điều trị bằng thực phẩm chức năng. Bạn chỉ nên sử dụng thực phẩm chức năng như một giải pháp hỗ trợ khi thực sự cần thiết. Trường hợp muốn bổ sung, hãy ưu tiên chọn các sản phẩm đã được cơ quan có thẩm quyền cấp phép lưu hành, rõ ràng về nguồn gốc xuất xứ và mua tại các cơ sở uy tín. Đặc biệt, tuyệt đối loại bỏ tâm lý lạm dụng với suy nghĩ "dùng càng nhiều càng tốt".

Ngoài ra, nếu bạn đang trong quá trình điều trị bệnh hoặc phải uống nhiều loại thuốc cùng lúc, hãy tham khảo ý kiến của bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi bắt đầu sử dụng bất kỳ loại thực phẩm chức năng nào.